Almannatryggingar. Félagsleg aðstoð. Umönnunargreiðslur. Vistun utan heimilis. Rannsóknarregla. Skyldubundið mat.

(Mál nr. 137/2025)

A kvartaði yfir úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála sem staðfesti ákvörðun Tryggingastofnunar um að fella umönnunargreiðslur vegna sonar hennar undir 4. flokk og 0% greiðslur, þar sem hann var vistaður utan heimilis. Byggði A á því að sonur hennar hefði verið á hennar framfæri þótt hann væri vistaður utan heimilis og hún ætti því rétt á umönnunargreiðslum.

Í bréfinu rakti umboðsmaður að umönnunargreiðslum samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 99/2007, um félagslega aðstoð, væri ætlað að koma til móts við framfærendur barna með alvarleg þroskafrávik og barna með alvarleg hegðunarvandamál sem dveljast í heimahúsi eða á sjúkrahúsi. Í ákvæðinu væri mælt fyrir um að dagleg, sértæk þjónusta, önnur en  almenn leikskóla- og skólaþjónusta, og vistun utan heimilis, skerti umönnunargreiðslur. Tók umboðsmaður fram að tilgangur greiðslnanna væri að gera forráðamönnum fatlaðra barna auðveldara að annast börn sín sjálfir í stað þess að þau dveldu á stofnun eða í vistun, líkt og ráðið yrði af forsögu þeirra.

Taldi umboðsmaður að lokinni athugun sinni ekki tilefni til að gera athugasemdir við úrskurð nefndarinnar enda yrði ekki talið andstætt lögum nr. 99/2007 að réttur til umönnunargreiðslna gæti fallið niður með öllu þegar fatlað barn eða barn með þroska- og atferlisraskanir væri í vistun utan heimilis, þar sem barn dveldi þá ekki að staðaldri á heimili framfæranda.

   

Umboðsmaður lauk málinu með bréfi 26. júní 2026.