Bréf

I

Vísað er til kvörtunar A og B 7. september 2025 yfir stjórnsýslu og framgöngu byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar í tengslum við mál sem snýr að fasteign þeirra að [...] og úrskurðum umhverfis- og auðlindamála 29. janúar og 11. júní 2025 í málum nr. [...] og [...]. Með fyrri úrskurðinum var ákvörðun byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar [...] 2024, um beitingu dagsekta frá og með [...] þess árs felld úr gildi. Með síðari úrskurðinum hafnaði nefndin kröfu A og B um ógildingu ákvörðunar byggingarfulltrúa 2. apríl 2025 um að samþykkja ekki skráningu dyraops í burðarvegg innan séreignar þeirra. Í kvörtuninni er því haldið fram að byggingarfulltrúinn hafi brotið gegn rannsóknarreglu við ákvörðun um álagningu dagsekta og að hann hafi hvorki gætt jafnræðis né meðalhófs við meðferð málsins. Þá hafi hann farið út fyrir valdmörk sín með því að fara fram á skoðun á burðarvirki hússins.

II

Um hlutverk umboðsmanns Alþingis er fjallað í lögum nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis. Í 1. mgr. 2. gr. þeirra segir að hlutverk hans sé að hafa í umboði Alþingis eftirlit með stjórnsýslu ríkis og sveitarfélaga á þann hátt sem nánar greinir í lögunum og tryggja rétt borgaranna gagnvart stjórnvöldum landsins. Skal hann gæta þess að jafnræði sé í heiðri haft í stjórnsýslunni og hún fari að öðru leyti fram í samræmi við lög, vandaða stjórnsýsluhætti og siðareglur settar á grundvelli laga um Stjórnarráð Íslands og laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.

Af 3. mgr. 6. gr. laganna leiðir jafnframt að athugun umboðsmanns á máli beinist að jafnaði aðeins að úrlausn æðra stjórnvalds sem fjallað hefur um viðkomandi mál, ef slíkri úrlausn er á annað borð til að dreifa sam­kvæmt málsatvikum og viðeigandi réttarreglum hverju sinni. Þegar mál hefur hlotið afgreiðslu æðra stjórnvalds kemur undanfarandi úrlausn lægra stjórnvalds, eða sjálfstæðra stjórnvalda á borð við sveitar­félög sem eru undirorpin eftirliti ráðuneyta eða úrskurðarnefnda, því yfirleitt ekki til sérstakrar athugunar hjá umboðsmanni. Með þetta í huga hefur athugun umboðsmanns á kvörtun þinni því verið afmörkuð við málsmeðferð og niðurstöður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála í tilefni af stjórnsýslukærum þínum.

III

Fyrir liggur að með úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála 29. janúar 2025 í máli nr. [...] var umrædd ákvörðun byggingarfulltrúa Hafnafjarðarbæjar um beitingu dagsekta að fjárhæð kr. 20.000 á dag frá og með [...] 2024 felld úr gildi. Tel ég því ekki tilefni til að taka kvörtunina til frekari athugunar að því leyti sem hún beinist að stjórnsýslu byggingarfulltrúans í tengslum við þá ákvörðun.

Eftir stendur sá hluti kvörtunarinnar sem lýtur að ákvörðun byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar um að samþykkja ekki tilkynningarskylda framkvæmd, sbr. gr. 2.3.6. í byggingarreglugerð nr. 112/2012, vegna gerðar dyraops í burðarvegg innan séreignar A og B, sem fjallað var um í úrskurði úrskurðarnefndarinnar 11. júní 2025 í máli nr. [...], og kröfu byggingarfulltrúans um að fá að skoða húsnæðið. Byggðist ákvörðun byggingarfulltrúans á því að samþykki sameigenda fjöleignarhússins fyrir framkvæmdinni hefði ekki legið fyrir og var um það vísað til ákvæða fjöleignarhúsalaga.

Líkt og greinir í úrskurði nefndarinnar er í 1. mgr. 9. gr. laga nr. 160/2010, um mannvirki, fyrrnefndu laganna, mælt fyrir um að óheimilt sé að breyta grunni fyrir mannvirki eða burðarkerfi þess nema að fengnu leyfi byggingarfulltrúa. Þá er í kafla 2.3. í byggingarreglugerð nr. 112/2012 fjallað um byggingarleyfis­skyldar framkvæmdir og hvaða framkvæmdir eru undanþegnar slíku leyfi. Þar segir að óheimilt sé að breyta burðarkerfi mannvirkis nema að fengnu leyfi viðkomandi leyfis­veitanda, sbr. þó gr. 2.3.5. og gr. 2.3.6. Í gr. 2.3.6. er talið upp hvað teljist til mannvirkjagerðar sem er undanþegin byggingarheimild og -leyfi en skal tilkynnt leyfisveitanda, þ. á m. lítilsháttar breyting á burðarvirki sem nemur minna en 5% af hjúpfleti burðarhluta, þó aldrei meira en 5 m², sbr. e-liður greinarinnar.

Úrskurður nefndarinnar byggist á því mati nefndarinnar að byggingarfulltrúanum hefði verið rétt og skylt að samþykkja ekki breytingarnar án þess að framkvæma frekari rannsókn. Byggðist það mat á því að A og B hefðu lagst gegn því að gefa byggingarfulltrúanum kost á því að skoða framkvæmdirnar en það munu þau hafa gert meðal annars á þeim forsendum að þau höfðu aflað álits sérfræðings í burðarþoli sem hefði talið að breytingin hefði ekki áhrif á burðargetu og stífleika hússins. Þannig hefði að mati nefndarinnar ekki verið hægt að útiloka að breytingar á séreigninni væru til þess fallnar að raska lögvörðum hagsmunum annarra sameigenda fjöleignarhússins. Hafnaði úrskurðarnefndin því kröfu A og B um að ákvörðun byggingarfulltrúa um að samþykkja ekki gerð dyraopsins yrði felld úr gildi.

Eftir að hafa kynnt mér kvörtunina, úrskurð nefndarinnar og önnur fyrirliggjandi gögn í málinu, en á meðal þeirra eru samskipti þín fyrir hönd A og B við byggingarfulltrúann og fyrrgreint álit sérfræðingsins, fæ ég ekki séð að tilefni sé fyrir mig til að gera athugasemdir við niðurstöðu nefndarinnar eða forsendur hennar. Hef ég þá meðal annars í huga að óumdeilt er af gögnum málsins að A og B fengust ekki til að samþykkja skoðun byggingarfulltrúans svo og að álit sérfræðingsins var bundið þeim fyrirvara að skoðun hans hefði ekki farið fram, heldur byggðist það á byggingaruppdráttum og málsetningum af opinu sem um ræðir.

IV

Að öðru leyti tel ég þær athugasemdir sem fram koma í kvörtuninni ekki þess eðlis að tilefni sé til að taka þær til nánari athugunar. Með vísan til þess sem að framan er rakið læt ég athugun minni á kvörtuninni lokið, sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis.