A kvartaði fyrir hönd félagsins B yfir tilgreindum atriðum varðandi málsmeðferð lögreglustjórans X í tilefni haldlagningar á munum. Kvörtunin laut meðal annars að því að erindum væri ekki svarað og A ekki veittar upplýsingar.
Að fengnu svari lögreglustjóra þar sem fram kom að erindi A hefði nú verið svarað taldi umboðsmaður ekki tilefni til að kanna þann þátt málsins frekar. Með vísan til yfirstjórnar- og eftirlitshlutverks ríkissaksóknara sem æðsta handhafa ákæruvalds var talið að rétt væri að A leitaði með aðra þætti kvörtunar sinnar til hans áður en kvartað væri til umboðsmanns.
Umboðsmaður taldi rétt að vekja athygli A á því að eiganda eða vörsluhafa væri unnt að bera réttmæti haldlagningar undir dómara. Í því samhengi benti umboðsmaður jafnframt á að í ljósi lagafyrirmæla þess efnis félli það utan starfssviðs umboðsmanns að fjalla um hvort aflétta skyldi haldi.
Umboðsmaður lauk málinu með bréfi 27. janúar 2026.
Vísað er til kvörtunar þinnar 28. nóvember 2025 fyrir hönd B ehf. yfir því að lögreglustjórinn X hafi lagt hald á vörur í eigu félagsins og málsmeðferð hans í tengslum við haldlagninguna. Nánar tiltekið lýtur kvörtunin annars vegar að því að erindum til lögreglustjóra þar sem óskað var upplýsinga og rökstuðnings um haldlagninguna hefði ekki verið svarað. Hins vegar verður að skilja hana á þá leið að hún lúti að því að um löglegar vörur sé að ræða og því sé rétt að haldi verið aflétt. Kvörtuninni fylgdi erindi þitt til lögreglustjóra 13. nóvember 2025 þar sem upplýsinga og rökstuðnings var óskað svo og afléttingar á haldi. Það erindi mun hafa verið ítrekað 19. sama mánaðar.
Í tilefni af kvörtuninni var lögreglustjóranum X ritað bréf 15. desember 2025 þar sem þess var óskað að upplýst yrði hvort framangreint erindi þitt hefði borist lögreglustjóra og, ef svo væri, hvort því hefði verið svarað. Hefði erindinu ekki verið svarað var þess óskað að upplýst yrði hvers vegna. Jafnframt var óskað gagna er ljósi gætu varpað á umrædd atriði. Svar lögreglustjóra auk gagna barst 8. janúar sl. en í því kemur fram að vegna fjarvista tilgreinds starfsmanns hefði tafist að svara erindi þínu en það hefði verið gert 7. janúar sl. Hjálagt svari lögreglustjóra fylgdu afrit samskipta hans og þín 7. og 8. janúar sl. þar sem lögreglustjóri baðst afsökunar á seinum svörum en upplýsti þig að þar sem hvorki þú né B ehf. ættuð aðild að umræddu sakamáli væri ekki hægt að veita þér neinar upplýsingar þar að lútandi.
Í kjölfar framanlýsts sendir þú umboðsmanni á nýjan leik erindi 8. janúar sl. þar sem þess var óskað að tekið yrði til athugunar hvort málsmeðferð lögreglustjóra væri í samræmi við lög og góða stjórnsýsluhætti. Þá var þess óskað að því yrði beint til lögreglustjóra að taka málið til efnislegrar afgreiðslu gagnvart eiganda haldlagðra muna.
Að því er varðar þann þátt kvörtunar þinnar, sem lýtur að því að erindi þínu til lögreglustjóra hafi ekki verið svarað, skal tekið fram að nú liggur fyrir að bætt hefur verið úr og þú beðinn afsökunar á töfum á svörum. Með vísan til þess tel ég ekki tilefni til að fjalla frekar um þennan þátt kvörtunar þinnar.
Í tilefni þess hluta kvörtunarinnar, sem lýtur að málsmeðferð lögreglustjóra vegna beiðna þinna varðandi framanlýsta haldlagningu, skal tekið fram að ríkissaksóknari er æðsti handhafi ákæruvalds, sbr. 1. mgr. 20. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála. Hann hefur jafnframt eftirlit með framkvæmd ákæruvalds hjá öðrum ákærendum, sbr. 1. mgr. 21. gr. sömu laga, og getur gefið þeim fyrirmæli um einstök mál, sem þeim er skylt að hlíta, og kveðið á um rannsókn máls, mælt fyrir um framkvæmd hennar og fylgst með henni, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Af framangreindu leiðir að ríkissaksóknari getur tekið til meðferðar erindi manna, sem ósáttir eru við meðferð lægra settra ákærenda á ákæruvaldi, þar með talið að því er varðar upplýsingagjöf og málsmeðferð að öðru leyti.
Ástæða þess að framangreint er rakið er sú að samkvæmt 3. mgr. 6. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis, er ekki unnt að kvarta til umboðsmanns, ef skjóta má máli til æðra stjórnvalds, fyrr en það stjórnvald hefur fellt úrskurð sinn í málinu. Ákvæði þetta er byggt á því sjónarmiði að stjórnvöld skuli fá tækifæri til að leiðrétta ákvarðanir, sem hugsanlega eru rangar, áður en leitað er til aðila utan stjórnkerfis þeirra með kvörtun en umboðsmaður Alþingis telst slíkur aðili. Í samræmi við þetta sjónarmið hefur umboðsmaður almennt talið eðlilegt að áður en kvörtun er tekin til meðferðar sé rétt að æðra stjórnvald, sem fer með yfirstjórnunarheimildir á viðkomandi sviði, hafi fengið tækifæri til að fjalla um málið og þar með taka afstöðu til þess hvort rétt sé að beita þeim heimildum.
Af kvörtun þinni verður ekki ráðið að þú hafir leitað til ríkissaksóknara með aðfinnslur þínar við málsmeðferð lögreglustjórans X. Í ljósi þessa og með vísan til þeirra sjónarmiða, sem búa að baki 3. mgr. 6. gr. laga nr. 85/1997, tel ég rétt að þú freistir þess að leita til ríkissaksóknara með athugasemdir þínar. Ef þú ert ósáttur að fenginni niðurstöðu ríkissaksóknara, getur þú leitað til mín á nýjan leik með kvörtun þar að lútandi.
Að síðustu liggur fyrir að kvörtun þín styðst að hluta við þá afstöðu þína að um sé að ræða löglegar vörur og því sé rétt að haldi verið aflétt. Með vísan til þessa hluta kvörtunarinnar tel ég rétt að vekja athygli þína á því að í 3. mgr. 69. gr. laga nr. 88/2008 segir að vilji eigandi eða vörsluhafi munar, sem hald er lagt á, ekki hlíta þeirri ákvörðun geti hann borið ágreiningsefnið undir dómara. Krafa um að aflétta haldi fresti því þó ekki. Þar sem fyrir liggur að þú telur hið haldlagða í eigu B ehf. getur félagið farið þá leið að bera þann ágreining, sem að því leyti er uppi milli félagsins og lögreglustjóra, undir dómara. Í þessu samhengi er jafnframt rétt að vekja athygli þína á því að samkvæmt c-lið 4. mgr. 3. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis, tekur starfssvið umboðsmanns ekki til ákvarðana og annarra athafna stjórnvalda, þegar samkvæmt beinum lagafyrirmælum er ætlast til að menn leiti leiðréttingar með málskoti til dómstóla. Með vísan til þess félli það utan starfssviðs míns að taka afstöðu til þess hvort rétt væri að aflétta haldi. Með þessari ábendingu hef ég enn fremur enga afstöðu tekið um hvort rétt sé að félagið leiti til dómstóla.
Með vísan til þess sem rakið er að framan er athugun minni á kvörtun þinni að svo komnu máli lokið, sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 85/1997.